از اولین کامپوزیتها یا همان چندسازههای ساخت بشر میتوان به کاه گل اشاره کرد. قایقهایی که سرخپوستها با قیر و بامبو میساختند و تنورهایی که از گل، پودر شیشه و پشم بز ساخته میشدمد و در نواحی مختلف کشورمان یافت شده است، از کامپوزیتهای نخستین هستند. بسیاری از نیازهای صنعتی صنایعی مانند صنایع فضایی، راکتورسازی، الکترونیکی و غیره نمیتواند با استفاده از مواد معمولی شناخته شده، برآورده شود. اما قسمتی از آن نیازها، میتواند با استفاده از چند ساهها یا کامپوزیتها برآورده گردد. چندسازهها به موادی گفته میشود که از مخلوطی از دو یا چند عنصر ساخته شده باشند. درحالیکه در چندسازهها، نه فقط خواص هر یک از اجزاء آن برجا باقی میماند، بلکه درنتیجه پیوستن آنها با یکدیگر، خواص جدیدتر و بهتر هم بدست میآید. مواد مختلط همیشه ناهمگن میباشد.
بررسیها و تحقیقات برای دست یافتن به مواد جدیدتر با خواص مکانیکی بهتر، همواره انجام میگرفته و هنوز هم همگام با پیشرفت صنایع دنبال میگردد. در این بررسیها، اغلب این هدف دنبال میشود که به موادی با نسبت مناسب از استحکام کششی به چگالی، استحکام حرارتی بالا و خواص ویژه سطح خارجی دست یابند.
انواع چندسازهها را میتوان به گروههای زیر طبقهبندی نمود:
1- کامپوزیتهای پایه پلیمری: این مواد اهمیت صنعتی فراوانی دارد و هنوز هم تحقیقات در این زمینه ادامه دارد. مواد مصنوعی تقویت شده با الیاف شیشه (فایبرگلاسها) یکی از این مواد میباشد که تاکنون کاربرد صنعتی وسیعی پیدا کرده است.
2- کامپوزیتهای پایه فلزی
3- کامپوزیتهای پایه سرامیکی
کامپوزیتهای پایه پلیمری بیش از 90% کاربرد کامپوزیتها را به خود اختصاص دادهاند و از بقیه مهمتر هستند. سابقه استفاده از کامپوزیتهای پیشرفته، به دهه 1940 بازمیگردد. در آن زمان ارتشهای آمریکا و شوروی سابق در رقابتی تنگاتنگ با یکدیگر، موفق به ساخت کامپوزیت پایه پلیمری الیاف بور/ رزین اپوکسی برای استفاده در صنعت هوا فضا شدند. 20 تا 30 سال پس از آن، کامپوزیتهای پایه پلیمری به طور گستردهای به سوی صنایع شهری از جمله ساختمان و حمل و نقل روی آوردند. به طور مثال امروزه خودروهایی ساخته میشود که تماماْْ کامپوزیتی هستند. استفاده از کامپوزیت ها در این کاربرد به علت ویژگیهایی چون وزن کمتر، درنتیجه سوخت کمتر و عمر طولانیتر آنهاست. با توجه به پایداری بسیار زیاد کامپوزیت های پایه پلیمری و مقاومت بسیار خوب آنها در محیطهای خورنده، این کامپوزیتها، کاربردهای وسیعی در صنایع دریایی پیدا کردهاند که از آن جمله میتوان به ساخت بدنه قایقها و کشتیها و تاسیسات فراساحلی اشاره داشت. استفاده از کامپوزیتها در این صنعت، حدود 60% صرفهجویی اقتصادی داشته است که علت اصلی آن مربوط به پایداری این مواد است.
صنعت ساختمان پرمصرفترین صنعت برای مواد کامپوزیتی است.استخرهای شنا، وان حمام، سینک ظرفشویی و دستشویی، کفپوش، نماپوش، سقفپوش، برجهای خنککننده و … همگی کامپوزیتهای پایه پلیمری هستند. سبکی، سهولت شکلدهی، مقاوت در برابر خوردگی و قابلیت آببندی، از ویژگیهای کامپوزیتهایی است که در صنعت ساختمان به کار میرود. فایبرگلاس یا الیاف شیشه که پرکاربردترین کامپوزیتها هستند، فیبرها یا الیاف ساخت بشر است که در آن ، مادهی تشکیل دهندهی فیبر، شیشه است. الیاف شیشهها، موارد استفادههای فراوانی از جمله در: ساخت بدنهی خودروها و قایقهای تندرو و مسابقهای، کلاه ایمنی موتورسواران، عایقکاری ساختمانها و کورهها و یخچالها و … دارند. ساختمان و اندازهی این الیاف شیشهها بسیار متغیر است. کوچکترین آنها به وسیلهی چشم غیر مسلح دیده نمیشود و بسیار ریز هستند. اندازههای کمی بزرگتر از آن ذراتی هستند که در کارخانجات ساخت فرآوردههای الیاف شیشهها به کمک هوا نقل و انتقال یافته و سبب شوزش پوست و بینی و گلو میشود. الیاف شیشه متداولترین الیاف مصرفی کامپوزیتها در دنیا و ایران است که متاسفانه در ایران ساخته نمیشود. انواع الیاف شیشه عبارتند از انواع E , C , S و کوارتز. ترکیب الیاف شیشه نوع E یا الکتریکی ، از جنس آلومینوبور و سیلیکات کلسیم بوده و دارای مقاومت ویژه الکتریکی بالایی است. الیاف شیشه نوع S ، تقریباْْ 40 درصد استحکام بیشتری نسبت به الیاف شیشه نوع Eدارند. الیاف شیشه نوع C یا الیاف شیشه شیمیایی، دارای ترکیب بور و سیلیکات کربنات دو سود بوده و نسبت به دو مورد قبل پایداری شیمیایی بیشتری به خصوص در محیطهای اسیدی دارد. الیاف شیشه کوارتز، بیشتر در مواردی که خاصیت دیالکتریک پایین نیاز باشد، مانند پوشش آنتنها و یا رادارهای هواپیما استفاده میشوند.
جستجو....
